Rosja rozwija wojskowe systemy rozpoznania w pobliżu granic NATO. Najnowsze zdjęcia satelitarne pokazują ogromną instalację radarową powstającą w obwodzie królewieckim. Trzy układy antenowe o długości przekraczającej 500 metrów każdy mogą umożliwić wykrywanie samolotów i pocisków nawet z odległości około 3000 kilometrów. Jeśli te szacunki się potwierdzą, rosyjskie możliwości obserwacji przestrzeni powietrznej nad Europą Zachodnią znacząco wzrosną.
Gigantyczna instalacja niedaleko granicy Polski
Zdjęcia satelitarne wykonane pod koniec sierpnia 2026 roku przedstawiają rozległy kompleks w pobliżu Gwardiejska w obwodzie królewieckim. Na terenie inwestycji widoczne są trzy długie układy antenowe rozmieszczone w charakterystycznej konfiguracji przypominającej literę Y. Każdy z nich ma ponad 500 metrów długości.
Lokalizacja nie jest przypadkowa. Obwód królewiecki graniczy z Polską i Litwą, a więc państwami należącymi do NATO. Rozbudowa infrastruktury wojskowej w tym regionie ma znaczenie dla bezpieczeństwa całego wschodniego skrzydła Sojuszu.
Radar pozahoryzontalny. Jak działa ta technologia?
Układ najprawdopodobniej jest związany z rosyjskim systemem 29B6 „Kontener”, czyli radarem pozahoryzontalnym OTH (Over-the-Horizon). To jednak identyfikacja oparta na analizie dostępnych informacji, a nie oficjalnie potwierdzona nazwa instalacji.
W przeciwieństwie do klasycznych radarów systemy OTH wykorzystują fale radiowe odbijające się od jonosfery, dzięki czemu mogą wykrywać obiekty znajdujące się poza bezpośrednią linią widzenia anteny. Pozwala to obserwować przestrzeń powietrzną na znacznie większych odległościach.
Według przedstawianych szacunków potencjalny zasięg instalacji wynosi od około 900 do 3000 kilometrów. W takim promieniu mogą znaleźć się między innymi Niemcy, Francja i Wielka Brytania. Nie oznacza to jednak, że radar zapewni jednakowo dokładne wykrywanie wszystkich typów celów w każdych warunkach.
Co oznacza to dla Polski i NATO?
Nowa instalacja może zwiększyć możliwości rosyjskiego wczesnego ostrzegania oraz monitorowania aktywności wojskowej w Europie. Informacje o ruchach statków powietrznych mogą mieć znaczenie dla planowania operacji wojskowych i oceny potencjalnych zagrożeń.
Trzeba jednak pamiętać, że wykrycie celu nie jest równoznaczne z jego precyzyjnym śledzeniem ani naprowadzaniem uzbrojenia. Radary pozahoryzontalne mają ograniczenia związane między innymi z warunkami jonosferycznymi i charakterystyką wykrywanych obiektów.
Rosja wzmacnia rozpoznanie nad Bałtykiem
Budowa pod Gwardiejskiem wpisuje się w szerszą rozbudowę rosyjskiej infrastruktury rozpoznawczej i walki radioelektronicznej nad Bałtykiem. Dla Polski szczególne znaczenie ma bliskość instalacji oraz możliwość rozszerzenia obserwacji daleko poza region przygraniczny.
Najważniejsze pozostaje ustalenie, kiedy system osiągnie gotowość operacyjną i jakie będą jego rzeczywiste parametry. Same zdjęcia satelitarne pokazują skalę budowy, ale nie pozwalają samodzielnie potwierdzić pełnych możliwości bojowych radaru.